تجاري‌سازي خطوط ترانزيت؛ با بهره‌مندي از تجربيات كشوارهاي همجوار
تجاري‌سازي خطوط ترانزيت؛ با بهره‌مندي از تجربيات كشوارهاي همجوار

دكتر عبدالرسول خليلي استاد دانشگاه و كارشناس مناطق آزاد در نشست تجاري‌سازي خطوط ترانزيت در محدوده مناطق آزاد كشور، بر استفاده از تجربيات كشورهاي همجوار براي افزايش ظرفيت ترانزيت كشور تاكيد شد. اهميت موضوع ترانزيت در مناطق آزاد با رويكرد بررسي كريدورهاي شمال-جنوب، آسيا و اروپا و نقش آن در صنعت حمل و نقل به […]

دكتر عبدالرسول خليلي استاد دانشگاه و كارشناس مناطق آزاد

در نشست تجاري‌سازي خطوط ترانزيت در محدوده مناطق آزاد كشور، بر استفاده از تجربيات كشورهاي همجوار براي افزايش ظرفيت ترانزيت كشور تاكيد شد. اهميت موضوع ترانزيت در مناطق آزاد با رويكرد بررسي كريدورهاي شمال-جنوب، آسيا و اروپا و نقش آن در صنعت حمل و نقل به مثابه شريان حياتي بسيار اهميت دارد.

ترانزيت با توسعه صنعت حمل و نقل كشور از عوامل موثر افزايش درآمد عمومي دولت و رشد اقتصادي مناطق آزاد كشور است. هر ساله نزديك به ۵هزار ميليارد دلار كالا در سطح جهان جابه‌جا مي‌شود كه حدود ۱۷۰۰ميليارد دلار در سال حجم تجارت بين‌المللي بين ملل آسيا و اروپا است كه بيش از ۱۴۰ميليارد دلار از ميزان تجارت و مبادله تجاري بين ملل آسيا و اروپا مربوط به هزينه حمل است. سقفي كه در برنامه پنجم توسعه براي ترانزيت كالا پيش‌بيني شده بود، با رشد سالانه ۷/۴درصدي در طول برنامه پنجم از ۵ ميليون تن در سال پايه به ۳/۶ميليون تن در پايان برنامه بود. اين در حالي است كه در برنامه‌هاي توسعه از جمله برنامه چهارم توسعه براي ترانزيت ميزان ۵/۷ميليون تن پيش‌بيني شده بود كه بايستي ۵/۱ميليارد دلار درآمد براي كشور ايجاد مي‌كرد.

گفته شده با توجه به ظرفيت‌هاي بالقوه‌اي كه در حال حاضر براي ترانزيت كالا در كشور وجود دارد، مي‌توان ۳ميليارد دلار درآمد حاصل از ترانزيت براي كشور به وجود آورد، زيرا كشورهاي حوزه خليج فارس و كشورهاي كناره اقيانوس هند از كشورهايي هستند كه مراكز بار جهاني به شمار مي‌روند و اين بار در مسير حمل خود به اروپا مي‌تواند از مسير خاك ايران بگذرد؛ به ويژه آن كه گفته مي‌شود سالانه بيش از ۲۰ميليون تن كالا بين آسياي جنوب شرقي و هندوستان و كشورهاي حوزه CISجابه‌جا مي‌شود كه در حال حاضر از طريق درياي آزاد با مدت زمان ۶۰روزه به مقصد مي‌رسد. اگر اين كالاها از مسير ايران حمل شوند، زمان حمل به ۱۵روز كاهش مي‌يابد و همين صرفه‌جويي در زمان و هزينه است كه باعث تصويب موافقت‌نامه كريدور شمال-‌جنوب شده است. زیرا ايران يك راه ترانزيتي مطمئن‌، كوتاه و ارزان است كه توان جا‌به‌جايي بيش از نيمي از حجم كالاي ترانزيتي را دارد.

در شرایط فعلی هزینه‌های حمل در مسیر کریدور شمال-‌جنوب در مقایسه با کانال سوئز به رغم مسافت حدود ۴۵۰۰کیلومتر تا حدودی کمتر و برای هر کانتینر ۲۰فوت در حدود ۲۴۰۰دلار است. حجم تجارت روسیه و هند نیز چشمگیر است. افزایش ترانزیت کالا در مسیر کریدور شمال-‌جنوب علاوه بر ایجاد فرصت‌های شغلی و اشتغال و درآمدزایی فراوان، موجب توسعه منطقه‌ای کشورها خواهد شد.

کریدور شمال جنوب بالغ بر ۸۵۰۰کیلومتر است؛ از این رو، تکمیل زیرساخت‌ها و رفع موانع و مشکلات در مسیر این کریدور، ساده‌سازی و یکسان‌سازی اسناد و مدارک، کاهش قوانین، مقررات و تشریفات، حل مشکلات در آستراخان روسیه، حل مشکل ویزای رانندگان‌، کمک به ایجاد اسناد متحدالشکل از طریق مذاکرات بین کشورهای عضو، افزایش حجم بار در مسیر کریدور با ایجاد جاذبه‌های اقتصادی و بازاریابی برای افزایش حجم بار از مبادی بار و غیره از الزامات توجه به حل حلقه‌های مفقوده در مسیر کریدور شمال-جنوب به شمار می‌رود. این، یعنی پاسخگویی به رونق ترانزیت به عنوان منبع درآمد شناخته شده؛ زيرا به اعتقاد کارشناسان، قرن‌۲۱ قرن معجزه اقتصادی ترانزیت است.

بدیهی است با توسعه همکاری‌های تجاری با کشورهای عضو کریدور شمال‌-جنوب و رفع موانع و مشکلات، زمینه‌های مساعدی برای رشد ترانزیت کالا از کشور به عنوان عامل درآمدزا و اشتغال‌زا فراهم می‌شود. این مسئله البته مستلزم مثبت ارزیابی کردن چشم‌انداز حمل و نقل بین‌المللی و ترانزیت از طریق کریدور شمال‌-جنوب و نگاه ملی و فرابخشی به مقوله ترانزیت و همدلی و هماهنگی سازمان‌های ذیربط داخلی و خارجی است.